Na skróty: Typy rozprawek · Wskazówki · Układ · Przykład 1 · Przykład 2


Rozprawka


Rozprawka (łac. dissertatio) to rzeczowe przedstawienie rozważań dotyczących zagadnienia (np. literackiego, społecznego), które zostało sformułowane w temacie. Ważne jest wnikliwe zrozumienie tematu i zgromadzenie wystarczającej ilości argumentów, aby temat wyczerpać. Należy udowodnić jego słuszność (lub niesłuszność) albo poszukać własnego rozwiązania. Pożądane jest wprowadzenie kilku cytatów.

Rozprawka stanowi uproszczoną wersję rozprawy naukowej. Dzięki niej doskonalisz m.in. umiejętność argumentowania, wnioskowania, precyzyjnego myślenia i wysławiania się, selekcji materiału.

W rozprawce przyjmuje się tezę lub hipotezę, która jest następnie udowadniana/sprawdzana. Teza jest to założenie, którego autor jest pewien i dobiera argumenty w taki sposób, żeby potwierdzały to stanowisko. Teza wyraża ściśle określony pogląd na dany temat.

Hipoteza z kolei to przypuszczenie, że jest tak a nie inaczej, które wymaga sprawdzenia. Jeśli więc występuje ten drugi przypadek i nie można od razu postawić tezy, należy sformułować hipotezę, rozważyć ją, przeprowadzić dowód w postaci rozprawki i postawić tezę dopiero na końcu pracy.

Typy rozprawek

Najczęściej występują dwa rodzaje rozprawek:

  1. rozprawka analityczna – dotyczy szczegółowej i wyczerpującej analizy jakiegoś zagadnienia w konkretnym utworze;

  2. rozprawka syntetyczna – opiera się na kilku utworach, w których występują podobne motywy, problemy, obrazy.

Rozprawki można również podzielić na (Przygoda 2004: 132-133):

  1. rozprawki uzasadniające – rozpoczynające się od polecenia: „uzasadnij”, „przedstaw”, „wykaż” itp. Autor ma jedynie przedstawić argumenty potwierdzające lub obalające tezę. Rozprawka tego typu opiera się na najprostszym schemacie: teza, argumenty, potwierdzenie tezy;

  2. rozprawki oceniające – w temacie występuje pytanie („jak”, „który”), a autor rozprawki ma dokonać wyboru, ocenić, przyjąć określony punkt widzenia;

  3. rozprawki rozstrzygające – w temacie występuje antyteza zmuszająca do dokonania wyboru, np. „dobro i zło”, „siła i słabość”. Autor rozprawki jest zmuszony do rozwiązania problemu i zajęcia określonego stanowiska. Rozprawka opiera się na schemacie: teza, argumenty potwierdzające tezę, argumenty zaprzeczające tezie, kontrargumenty „zbijające” zaprzeczenia, końcowy wniosek potwierdzający zajęte przez autora stanowisko.

Mogą też występować rozprawki odwołujące się do utworów literackich lub nie związane z lekturami, które umożliwiają spojrzenie na problem w sposób indywidualny.

Wskazówki

Wymagania wobec dobrej rozprawki:

  • rozprawka powinna odznaczać się jasną i przejrzystą kompozycją;

  • autor rozprawki określa w niej własne stanowisko wobec wskazanego zagadnienia;

  • rozprawka jest logicznie skonstruowana;

  • posiada wystarczającą ilość argumentów, aby udowodnić tezę i wyczerpać temat;

  • argumenty porządkuje się od najważniejszego do najsłabszego lub odwrotnie;

  • rozprawka ma za zadanie sprawdzić wiedzę osoby, która ją napisała. Nie musisz szczerze prezentować własnych poglądów, dobieraj argumenty potwierdzające tezę;

  • zastosowany cytat zwiększa siłę argumentu, nie może on jednak zastąpić własnej myśli autora rozprawki;

  • na końcu rozprawki są formułowane wnioski.

Układ

Na rozprawkę składają się 3 części:

  1. Wstęp – powinien być rzeczowy, składać się z kilku zdań, dostarczyć niezbędnych informacji do zrozumienia tematu, ukazać szerszy kontekst (np. określić cechy epoki, genezę utworu) i przyczyny podjęcia tematu, wyjaśnić dlaczego jest interesujący. Należy postawić tezę/hipotezę, czyli pewne twierdzenie, którego autor chce dowieść. W przypadku postawienia hipotezy, w zakończeniu formułuje się tezę;

  2. Logicznie uporządkowane argumenty – argument to inaczej dowód na potwierdzenie postawionej tezy/hipotezy, należy go poprzeć tekstami literackimi wskazanymi w temacie lub wybranymi samodzielnie. Ważne jest zachowanie porządku, jeśli oddzielasz argumenty za i przeciw, umieść je w oddzielnych akapitach. Argumenty utrwalaj poprzez powtarzanie, ale nie wprost, lecz prezentując inny punkt widzenia;

  3. Podsumowanie – wnioski i potwierdzenie wcześniej przyjętej tezy lub jej sformułowanie na podstawie wywodu. Zakończenie powinno w jakiś sposób łączyć się z początkiem tekstu.

Skomentuj