Rozprawka


Rozprawka to rzeczowe przedstawienie rozważań dotyczących zagadnienia sformułowanego w temacie. Ważne jest wnikliwe zrozumienie tematu i zgromadzenie wystarczającej ilości argumentów, aby temat wyczerpać. Pożądane jest wprowadzenie kilku cytatów.

Najczęściej występują dwa rodzaje rozprawek:

  1. rozprawka analityczna – dotyczy szczegółowej i wyczerpującej analizy jakiegoś zagadnienia w konkretnym utworze.
  2. rozprawka syntetyczna – opiera się na kilku utworach, w których występują podobne motywy, problemy, obrazy

Na rozprawkę składa się klika części:

  1. Wstęp – powinien być rzeczowy, składać się z kliku zdań, dostarczyć niezbędnych informacji do zrozumienia tematu, określić cechy epoki, genezę utworu, ukazać przyczyny podjęcia tematu.
  2. Postawienie tezy/hipotezy – czyli pewnego twierdzenia, np. „Naszyjnik spełniał dla obojga bohaterów odmienną rolę…”.
  3. Logicznie uporządkowanych argumentów – argument to inaczej dowód na potwierdzenie postawionej tezy
  4. Podsumowanie

Wymagania wobec dobrej rozprawki:

  • powinna ona odznaczać się jasną i przejrzystą kompozycją
  • posiadać przejrzysty układ graficzny
  • być logicznie skonstruowana
  • posiadać wystarczającą ilość argumentów aby udowodnić tezę i wyczerpać temat

Poniżej przedstawiono dwie przykładowe rozprawki.

Przykład 1: Rozprawka dla gimnazjum

Temat: To człowiek człowiekowi potrzebny jest do szczęścia. Odnieś się do tezy na podstawie przykładów z literatury, historii lub sztuki.

Człowiek nie jest istotą stworzoną do samotności. Wręcz przeciwnie. Każdy socjolog przyzna, że ludzie potrzebują siebie nawzajem. Oczywiście nie chodzi tylko o akceptację, wspólnie spędzany czas czy przyjacielskie rozmowy wieczorową porą. Ludzie szukają przyjaciół, z którymi będzie pewniej kroczyło się wyboistą drogą życia.

Bohaterowie literatury kreowani są czasem na samotników. Jednak większość utworów literackich przedstawia nam życie przeróżnych bohaterów, którzy szczęścia nie są w stanie osiągnąć bez drugiego człowieka.

Pierwszym przykładem literackim jest Ebenezer Scrooge z „Opowieści wigilijnej”. Ten starszy urzędnik nie przepada – delikatnie mówiąc – za świętami Bożego Narodzenia. Nie lubi świętować z rodziną. Relacje z ludźmi zepchnął na plan drugi. Wmawia sobie, że nie potrzebuje innych. Nie chce się przyznać do tego, iż stał się urzędnikiem – starym tetrykiem. Ebenezer ma jednak uczucia, dość dobrze zamaskowane pod grubym płaszczem obojętności. Świadczy o tym wizyta duchów, które nawiedzają starca we śnie. Duch Przyszłości to lęki, które drzemią na dnie duszy bohatera. Świadomość tego, że po śmierci nikt nie będzie go dobrze wspominał, jest przerażająca. Ta wizja najbardziej przemówiła do skostniałego serca Scrooge’a. Właściciel kantoru przechodzi wielką przemianę na oczach czytelnika. W ostatnich scenach tej opowieści widzimy jak główny bohater świętuje wraz z bliskimi, a na jego twarzy zagościła, niewidziana od lat, radość. Właśnie dlatego, że ktoś o niego zawalczył, Ebenezer jest w końcu prawdziwie szczęśliwy.

Gdyby prześledzić historię świata, to wiele razy spotkamy opisy różnych wojen, bitew. Takie wydarzenia nigdy nie niosą ze sobą nic dobrego. Strach przed śmiercią, lęk o najbliższych wypełnia wtedy każdy dzień. Trzeba żyć z nadzieją na przetrwanie złego czasu. Oczekiwanie na wolność czy pokój jest niezwykle trudne, ale łatwiejsze, gdy obok znajduje się ktoś bliski. Wiedzieli o tym bohaterowie „Kamieni na szaniec” czy „Opowiadań” Tadeusza Borowskiego. Alek, Zośka i Rudy to pseudonimy postaci autentycznych, dlatego ich życiorysy możemy uznać za dobry przykład z historii. Walczą mimo przewagi wroga, bo wierzą, że razem się uda. Wspólnie widzieli w tym sens. Samotnie nie mieliby siły ani odwagi, by cokolwiek zrobić. Wojna to czas, w którym niełatwo być szczęśliwym. Oni potrafili to szczęście znaleźć w gruzach zniszczonego miasta, ponieważ mieli siebie nawzajem. Przyjaźń dawała im nadzieję.

Ostatnim przykładem będzie mitologiczna Demeter. Jest to jedna z najbardziej rozpaczających matek w literaturze. Gdy zniknęła Kora, Demeter z żalu i bólu mści się na ludzkości, czego efektem jest nieurodzaj ziemi. To dotkliwa kara, ale skuteczna. Szczęściem dla bohaterek staje się czas, który mogą spędzić wspólnie. Relacja, więź matki z córką jest tak silna, że gdy zostaje osłabiona przez nieobecność Kory, staje się dla nich niemożliwa do zniesienia.

Trudno jest zdefiniować szczęście. H. Sienkiewicz mówił, że „szczęście jest wszędzie tam, gdzie je człowiek widzi”. Wszystkie powyżej przedstawione przykłady pokazują, że istotą ludzkiego szczęścia jest obecność drugiego człowieka obok.

Skomentuj