Charakterystyka


Charakterystyka to dłuższa forma wypowiedzi. Obejmuje prezentację postaci literackiej, tworzenie jej portretu psychologicznego.

Zazwyczaj autor lektury opisuje postać fragmentarycznie, dopiero po przeczytaniu całej powieści czytelnik może wyrobić sobie zdanie o bohaterze na podstawie dłuższych lub krótszych opisów jego zachowania, wyglądu, uczuć.

Charakterystyka pisana przez uczniów jest zazwyczaj charakterystyka bezpośrednią, czyli dotyczy wprost danej postaci. Uczeń wymienia cechy omawianej postaci, analizuje jej motywy działania itp.

Plan pisania charakterystyki:

  1. Wstęp – ogólne przedstawienie postaci
  2. Cechy zewnętrzne – wygląd (ubiór, cechy szczególne, budowa ciała, twarz, wiek, wzrost itp.)
  3. Cechy psychiczne – osobowość bohatera, przeżycia które go ukształtowały
  4. Stosunek do świata – do ludzi, rzeczy, zwierząt, symboli itp.
  5. Ocena postaci – własna opinia, ocena postaci

Występuje wiele podziałów

  • Pierwszy podział:
    1. charakterystyka zewnętrzna – wygląd i postępowanie bohatera, czyli: ubiór, wzrost, twarz, budowa ciała, język jakim się posługuje
    2. charakterystyka wewnętrzna – dotyczy charakteru, psychiki, cech osobowości, uczuć, postaw moralnych, odkrywanych najczęściej poprzez zachowania postaci
  • Drugi podział:
    1. charakterystyka bezpośrednia – dotyczy wprost danej postaci
    2. charakterystyka pośrednia – nie mówi wprost o postaci, lecz za pośrednictwem jej relacji z innymi, lub w ogóle z otoczeniem
  • Trzeci podział:
    1. charakterystyka statyczna – prezentowana jest postać z cechami pozytywnymi
    2. charakterystyka dynamiczna – ukazująca postać zmieniającą się pod wpływem wydarzeń
  • Czwarty podział:
    1. charakterystyka całościowa – dokładne ujęcie wszystkich szczegółów dotyczących danej postaci.
    2. charakterystyka częściowa – koncentruje się na dokładnym ukazaniu pewnej strony charakteryzowanej postaci, np. moralności.

W szkole średniej charakterystyka pełni najczęściej funkcję pomocniczą w stosunku do innej wypowiedzi, np. rozprawki, opowiadania, eseju.

Skomentuj